De energietransitie brengt nieuwe kansen én nieuwe vragen met zich mee. Eén van die vragen gaat over de rol van ammoniak als energiedrager en de veiligheid die daarbij komt kijken. Voor VOTOB, de branchevereniging voor onafhankelijke tankopslagbedrijven, was dat aanleiding om Antea Group twee onafhankelijke rapporten op te laten stellen over ketenveiligheid ammoniak en een curriculum voor werkenden op een ammoniakterminal.

Met deze rapporten wil VOTOB laten zien dat veiligheid geen randvoorwaarde is, maar het uitgangspunt van de sector.

Aanleiding: zorgen over veiligheid en beeldvorming

De directe aanleiding voor het project ontstond bij een bijeenkomst van de provincie Zuid-Holland over ammoniakterminals. Daar werd de vraag gesteld: installaties kunnen technisch veilig zijn, maar hoe zit het met de mensen die ermee werken en met de veiligheid in de hele keten? Een terechte vraag, vond VOTOB. Ammoniak wordt al 80 tot 90 jaar wereldwijd vervoerd en opgeslagen, maar kennis over de bestaande veiligheidsstandaarden en werkwijzen is lang niet bij iedereen bekend.“De sector weet wat ze doet, maar dat verhaal wordt nog onvoldoende verteld,” aldus Willem-Henk Streekstra, directeur van VOTOB. Juist in een tijd waarin ammoniak wordt genoemd als mogelijke waterstofdrager, groeit de behoefte aan objectieve informatie. Niet alleen bij bedrijven, maar ook bij overheden, omgevingsdiensten en andere stakeholders.

Energie betekent altijd risico en waar risico is, moet veiligheid voorop staan.


Monique Berrevoets-Steenbakker
Strategisch adviseur SAVE

Twee rapporten, twee doelgroepen

Samen met Antea Group koos VOTOB bewust voor twee afzonderlijke rapporten, elk met een eigen doelgroep en doelstelling. Beide rapporten zijn ook bedoeld voor beleidsmakers en professionals die niet dagelijks met ammoniak werken, maar wel betrokken zijn bij vergunningverlening en toezicht. Het geeft inzicht in bestaande veiligheidsstandaarden en aandachtspunten, zonder te vervallen in technische details. Het eerste rapport richt zich op ketenveiligheid. Van transport en overslag tot opslag en overdracht: het rapport beschrijft hoe verantwoordelijkheden zijn verdeeld, waar risico’s kunnen ontstaan en welke veiligheidsprincipes en regelgeving al jarenlang worden toegepast en gelden in de sector. Het tweede rapport is een zogenaamd curriculum voor terminals.  Deze rapportage omschrijft de basis voor werkenden in een terminal waarin ammoniak wordt op- en overgeslagen, en wordt onderschreven door alle leden van de VOTOB. Belangrijk uitgangspunt daarbij was onafhankelijkheid. De rapporten moesten een feitelijk en eerlijk beeld geven, inclusief aandacht voor knelpunten en verbeterpunten. “We doen het veilig, of we doen het niet. Dat is geen slogan, dat is hoe deze sector werkt,” klinkt het vanuit VOTOB.

Waarom Antea Group

VOTOB koos voor Antea Group vanwege de diepgaande expertise op het gebied van ammoniakveiligheid, vergunningverlening en risicostudies. Antea Group is één van de weinige adviesbureaus in Nederland die zich al jarenlang gespecialiseerd hebben in ammoniak en complexe veiligheidsvraagstukken binnen de industrie. Daarnaast was er al een bestaande inhoudelijke klik via de PGS12-klankbordgroep, waarin Antea Group actief meedenkt over richtlijnen voor ammoniak. “Voor ons is het essentieel dat een bureau ons probleem écht begrijpt,” vertelt Streekstra. “In de startfase hebben we daarom meerdere gesprekken gevoerd om te toetsen of we dezelfde kijk hadden op het vraagstuk.” Die aanpak zorgde voor een gedeeld begrip en een sterke inhoudelijke basis voor het project.

Aanpak: dialoog en betrokkenheid

De samenwerking werd gekenmerkt door intensief overleg aan de voorkant. In meerdere sessies werd afgestemd over scope, doelgroep en toon. Tijdens het project zijn ook stakeholders uit de praktijk geraadpleegd, waaronder terminaloperators in Nederland en daarbuiten. Antea Group werkte met conceptversies die breed werden gedeeld binnen de achterban van VOTOB. Die werkwijze zorgde voor herkenning, draagvlak én waardevolle feedback. Het proces van samen ontwikkelen bleek minstens zo belangrijk als het eindproduct.

Resultaat en impact

De twee rapporten zijn inmiddels gepubliceerd en gedeeld met overheden, omgevingsdiensten en andere betrokken partijen. Ze laten zien dat veiligheid diep verankerd is in de opslagsector en dat bedrijven hier actief in investeren. Hoewel grootschalige ontwikkelingen rond ammoniak en waterstof momenteel worden afgeremd door marktontwikkelingen, bieden de rapporten een solide kennisbasis voor toekomstige besluitvorming. Ze dragen bij aan het maatschappelijk gesprek over energie, industrie en veiligheid en helpen misverstanden over ammoniak te nuanceren.

Vooruitblik

Voor Antea Group betekende het project ook een investering in kennisontwikkeling. De inzichten uit de rapporten worden gebruikt voor interne kennisdeling en als voorbereiding op toekomstige energiedragers en veiligheidsvraagstukken. “Energie betekent altijd risico,” zegt Monique Berrevoets-Steenbakker, strategisch adviseur en projectleider bij Antea Group. “En waar risico is, moet veiligheid voorop staan.” De samenwerking met VOTOB onderstreept hoe inhoudelijke expertise, zorgvuldige communicatie en maatschappelijke verantwoordelijkheid samenkomen in complexe transities. Een project dat laat zien dat veiligheid geen obstakel is voor verandering, maar een voorwaarde.