Veilig graven zonder onnodige vertraging

In de Nederlandse bodem liggen nog altijd ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog. Dat maakt onderzoek geen luxe, maar noodzaak. ‘Veel mensen denken dat dit iets van vroeger is, maar de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) rukt nog wekelijks uit voor munitie in de bodem,’ zegt Stefan Zomers van Antea Group. ‘Wie ergens graaft, wil zeker weten dat het veilig kan. Sterker nog: dit is een verplichting in de arbowet.’

Stedin voert voor de aanleg en het onderhoud van het energienet jaarlijks zo’n 30.000 graafbewegingen uit. Om monteurs en aannemers veilig te laten werken, moet vooraf duidelijk zijn of er ontplofbare oorlogsresten aanwezig kunnen zijn. ‘Wij willen die risico’s zorgvuldig in beeld hebben,’ zegt Stefan van der Wal, werkzaam op de BodemDesk bij Stedin. ‘Vanuit veiligheid én om te voorkomen dat projecten vertragen door onnodig onderzoek of verkeerd gekozen maatregelen.’

Onderzoek begint bij Stedin altijd met de OODOK-QuickScan die door Antea Group werd ontwikkeld. Via deze digitale tool tekenen de medewerkers van de BodemDesk zelf een kabeltracé in, waarna de software tientallen historische en actuele bronnen controleert. Van der Wal: ‘Binnen vijftien minuten krijgen we per mail een rapport.’ Groen betekent: veilig werken volgens de normale richtlijnen. Rood: nader onderzoek.

Is vervolgonderzoek nodig? Dan krijgt Stedin binnen één werkdag een onderbouwd advies van Antea Group. Niet alleen een risico-inschatting, maar ook concrete keuzes en maatregelen. Van der Wal: ‘We zijn zelf geen OO-experts. Daarom is het waardevol dat wij direct weten welke aanpak passend is en wat dit betekent voor de planning.’ Hierdoor kunnen we snel schakelen met aannemers en interne teams.’

Informatie over oorlogshandelingen is versnipperd over militaire archieven, bombardementskaarten, luchtfoto’s en oude rapporten. Veel bronnen zijn onvolledig of moeilijk te interpreteren. Antea Group verzamelt en valideert data, zodat alleen betrouwbare informatie de basis vormt van de QuickScan en de vervolgonderzoeken. Zomers: ‘Dit resulteert in betrouwbare resultaten, passend advies én zorgt ervoor dat risico’s niet worden onderschat.’

Een verdacht gebied betekent niet dat er automatisch veldonderzoek nodig is. ‘Opsporen en ontgraven kost tijd, dat wil je vermijden’, vertelt Stefan Zomers. ‘De eerste stap is daarom een oriënterend onderzoek OO. Mocht er na deze bureaustudie nog steeds een verdenking zijn, kun je kiezen voor alternatieven zoals een tracé-aanpassing, gestuurde boring of een aangepaste werkmethode. Zo kun je tóch veilig werken zonder weken vertraging.’

Stedin volgde ook een workshop over oorlogsresten. Medewerkers leerden welke typen munitie nog in de bodem kunnen liggen en hoe je deze herkent. Zomers: ‘Puntgave munitie vind je zelden. Het zijn juist onderdelen, zoals de houten steel van een Duitse handgranaat of de propeller van een vliegtuigbom, die een aanwijzing kunnen zijn.’ Ook liet Antea Group zien hoe vervolgonderzoek eruitziet. Van der Wal: ‘Het helpt als collega’s begrijpen waarom welk type onderzoek nodig is en wat dit betekent voor de planning.’

Wat Stedin waardeert in de samenwerking met Antea Group, is de combinatie van snelheid en voorspelbaarheid. Van der Wal: ‘Dankzij de online Quickscan krijgen we in driekwart van de gevallen direct uitsluitsel. Is er toch vervolgonderzoek nodig, dan weten we binnen een werkdag waar we aan toe zijn. Dat voorkomt stilstand, geeft onze aannemers zekerheid en rust in de planning. Zo blijft het energienet in beweging én houden wij onze mensen veilig.’