Ruimte voor elektriciteit

‘Geen toegang’, staat er op een bordje dat scheef op een houten paal is geschroefd. ‘Kwetsbaar natuurgebied’, luidt de toelichting erboven. We staan aan de rand van Huis ter Heide, een natuurgebied ten noorden van Tilburg dat dit jaar vijftig jaar in beheer is van vereniging Natuurmonumenten.  Even verderop, aan het eind van het afgesloten boslaantje, zien we een gele graafmachine kalm draaien, keren en scheppen. De afgelopen maanden zijn hier poelen gegraven, hekken geplaatst en bomen en struiken aangeplant. Zo ontstaat natuur – een nieuwe ecologische verbindingszone als compensatienatuur. Want net voorbij de bosrand legt TenneT de laatste hand aan een nieuw 380 kilovolt (kV)-hoogspanningsstation.

De komende jaren staan netbeheerders zoals TenneT, dat voor het landelijke hoogspanningsnet verantwoordelijk is, en regionale netbeheerders zoals Stedin, Alliander en Enexis, die de stroom van het hoogspanningsnet aan gebruikers leveren, voor de immense opgave om het elektriciteitsnet fors uit te breiden. Terwijl we het gebruik van fossiele brandstoffen langzaam afbouwen, neemt zowel verbruik als productie van elektriciteit juist toe. Het elektriciteitsnet is daarop niet berekend. De maximale hoeveelheid energie die het kan vervoeren, volstaat niet meer. De gevolgen van dit landelijke capaciteitstekort voor het transport van elektronen zijn groot en raken vrijwel iedereen. Van de sportclub die de nieuwe veldverlichting niet kan aanzetten tot de projectontwikkelaar die van de bouw van een volledige woonwijk moet afzien, en van de multinational die z’n nieuwe productielocatie niet in gebruik kan nemen tot het net opgeleverde zonnepark dat niet kan worden aangesloten. Grootverbruikers die stroom nodig hebben, belanden op een soms uitzichtloze wachtlijst. In sommige delen van het land, zoals in de provincie Utrecht, dreigt dat nog deze zomer zelfs voor kleinverbruikers te gebeuren. Er kan dan simpelweg geen laadpaal meer bij, kondigde staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei dinsdag aan.

Een jaar geleden berekende de toenmalige minister van Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans dat de uitbreiding van het net tot 2040 investeringen zou vergen van 195 miljard euro. TenneT zelf heeft alleen al de uitbreiding en capaciteitsverhoging van het hoogspanningsnet begroot op 160 miljard euro (zie kader Hogere versnelling ). Ondanks dat breed gedeelde gevoel van urgentie voelt de realiteit anders op de locatie Spinder, waar het nieuwe hoogspanningsstation van Tilburg staat. ‘Om überhaupt te kunnen starten met dit project, hebben we eerst een dassenburcht aangelegd’, zegt Jules Rutten, teamleider environment consultancy bij ingenieursbureau Sweco. ‘Zo wilden we de dassen ertoe verleiden te verhuizen naar een iets noordelijker gebied.’