Een brug die een renovatie ondergaat, een sluis die wordt vernieuwd of een weg die groot onderhoud krijgt: elke verandering buiten moet ook zichtbaar worden op de digitale kaart. Klinkt eenvoudig, maar achter elke wijziging gaat een complexe informatieketen schuil. Rijkswaterstaat en Antea Group zorgen er samen voor dat die keten blijft draaien én steeds een beetje slimmer wordt.

Van inrichten naar verrichten

Waar beginnen en eindigen de belangen en verantwoordelijkheden van Rijkswaterstaat? Geometrie maakt die grenzen inzichtelijk. Veranderingen in het areaal moeten daarom zorgvuldig worden verwerkt en gepubliceerd in de Staatscourant en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Rijkswaterstaat en Antea Group werken al jaren samen aan dit beheerproces. “Eerst ging het om richten en inrichten”, vertelt Alex Vester, ketenregisseur bij Rijkswaterstaat. “Nu de Omgevingswet live is, moeten we leveren.”

Drie B’s als kompas

Dat leveren luistert nauw. Onjuiste of verouderde gegevens kunnen immers grote gevolgen hebben voor de vergunningverlening en handhaving. “Geodata moeten er zijn, kloppen én juridisch standhouden”, legt Pim Timmermans van Antea Group uit. Dat vraagt om een zorgvuldig beheerproces, gebaseerd op drie uitgangspunten: beschikbaarheid, betrouwbaarheid en bestendigheid van geodata.

Een proces dat moet blijven werken

Maar hoe houd je het proces op koers als je afhankelijk bent van ruim dertig bronhouders? Wie levert welke gegevens aan, hoe bewaak je de kwaliteit en wie grijpt in als ergens in de keten iets verandert? “Veel kennis en werkwijzen zaten voorheen in hoofden”, vertelt data-expert Edwin Biegel van Rijkswaterstaat. “Met Antea Group hebben we die vastgelegd en geüniformeerd. Een enorme professionaliseringsslag.”

‘Nu de basis staat, verschuift de aandacht naar beheren, verbeteren en versnellen.’

De krakeling blijft draaien

Met die basis op orde komt het aan op goed beheer. Want de buitenwereld verandert voortdurend en geodata moeten meebewegen. Rijkswaterstaat en Antea Group gebruiken daarvoor de ‘krakeling’, een cyclisch model uit het assetmanagement. Het helpt om wijzigingen niet alleen te verwerken, maar ook de kwaliteit te bewaken en resultaten structureel te borgen. “Die krakeling is nog altijd ons houvast voor alles”, vertelt Timmermans.

Van issue naar oplossing

Maar ook binnen dat vaste beheerproces dienen zich steeds nieuwe vraagstukken aan. Timmermans: “Denk aan een databron die verandert, een bronhouder die anders gaat werken of een script dat moet worden aangepast.” Om zulke issues gestructureerd aan te pakken, ontwikkelde het team de ‘Slang’: een methode in vijf fasen, van probleemanalyse tot oplossing en borging. Vester: “We besteden nu meer tijd aan de voorkant. Dat bespaart ons aan de achterkant veel tijd.”

Verder kijken dan de oplossing

Hoe belangrijk die aanpak is, bleek bij de verzorgingsplaatsen van Rijkswaterstaat. De gegevens waren oorspronkelijk vastgelegd voor assetbeheer, niet voor de Omgevingswet. Het team bracht er structuur in en nam ze op in het register. Maar het vervolgbeheer kreeg onvoldoende aandacht, waardoor de gegevens na verloop van tijd verouderden. “Achteraf hadden we alle stappen doorlopen, maar één ding onderschat: de borging”, vertelt Biegel. “Ook dat zijn belangrijke leermomenten.”

Alle kennis aan boord

Juridische en technische kennis, maar ook inzicht in processen: het beheerproces vraagt om uiteenlopende deskundigheid. Rijkswaterstaat en Antea Group brengen die expertises samen. Na jaren samenwerken weten de teamleden elkaar goed te vinden. Timmermans: “De materie is ingewikkeld. Dan helpt het enorm als je niet blijft hangen in contracten en verantwoordelijkheden, maar proactief meedenkt, kritisch naar elkaar durft te kijken en samen oplossingen zoekt.”

De ‘next step’: slimmer en sneller

Nu het beheer staat, kan het team zich richten op verdere verbeteringen. Bijvoorbeeld op de doorlooptijd: een volledige actualisatie duurt momenteel ongeveer elf maanden. “Eigenlijk wil je een nieuwe brug, zodra die er ligt, al terugzien in de geometrie”, zegt Vester. AI, andere databronnen en automatisering kunnen helpen om sneller te werken. “Halveren zou een mooie ambitie zijn. Of dat haalbaar is? Ook dát gaan we met elkaar ontdekken.”